Wat roken met je lichaam doet: effecten per systeem

1. Wat roken met je longen doet

Je longen zijn de eerste plek waar sigarettenrook mee in aanraking komt, en ze raken bij elke sigaret beschadigd. Rook voert teer en duizenden andere chemicaliën mee de luchtwegen in, waar ze zich op het kwetsbare slijmvlies nestelen. Kleine haarachtige structuren, trilharen genaamd, voeren normaal gesproken slijm en afval uit je longen. Roken verlamt en vernietigt ze uiteindelijk, waardoor slijm zich ophoopt, hoesten chronisch wordt en infecties vaker voorkomen CDC.

Na verloop van tijd ontstaan hierdoor chronische bronchitis en emfyseem, samen COPD genoemd. Bij emfyseem breken de wanden van de longblaasjes af, waardoor de longen hun elasticiteit verliezen en lucht niet meer efficiënt kunnen verplaatsen. De schade is blijvend en wordt erger naarmate je blijft roken WHO.

Roken vervangt ook de zuurstof in je bloed door koolmonoxide, hetzelfde gas dat in auto-uitlaatgassen zit. Koolmonoxide bindt zich veel makkelijker aan rode bloedcellen dan zuurstof, waardoor er minder zuurstof bij je spieren, hart en hersenen komt. Dat is een van de redenen waarom rokers sneller vermoeid raken en bij alledaagse activiteiten kortademig zijn Cancer.gov.

Het goede nieuws: de longfunctie stopt met zo snel achteruitgaan zodra je stopt, en je risico op longziekten daalt in de jaren daarna.

2. Je hart, bloed en bloedvaten

Roken belast je hart vanaf de allereerste trek van de dag. De nicotine in tabak vernauwt je bloedvaten en verhoogt je hartslag en bloeddruk, waardoor je hart harder moet werken dan nodig is, zolang je rookt WHO.

De chemicaliën in rook maken ook de wanden van je slagaders stijver en je bloed stolt sneller. Stijvere slagaders betekenen dat je hart tegen meer weerstand in moet pompen, en stolsels kunnen de bloedtoevoer naar je hart of hersenen blokkeren. Die combinatie is de reden waarom roken een van de belangrijkste oorzaken is van een hartinfarct en een beroerte, zelfs bij mensen die zich verder gezond voelen CDC.

Koolmonoxide versterkt de belasting. Doordat het zuurstof uit je bloed verdringt, krijgt je hartspier minder zuurstof terwijl er van hem wordt gevraagd sneller te kloppen. Dat kan pijn op de borst en hartritmestoornissen uitlokken Cancer.gov.

Er bestaat geen veilig niveau van roken voor je hart- en vaatstelsel. Zelfs een paar sigaretten per dag verhogen het risico op hartziekten, en het risico stijgt met het aantal jaren dat je rookt WHO. Raadpleeg een zorgverlener over je eigen hartgezondheid als je je zorgen maakt.

3. Kankerrisico in het hele lichaam

Roken veroorzaakt niet alleen longkanker. De chemicaliën in tabaksrook beschadigen het DNA in cellen door je hele lichaam, en beschadigd DNA is hoe kanker ontstaat. Volksgezondheidsinstanties brengen roken in verband met minstens een dozijn verschillende vormen van kanker CDC.

De bekendste zijn long-, mond-, keel-, strottenhoofd-, slokdarm-, maag-, lever-, alvleesklier-, nier-, blaas- en baarmoederhalskanker en een vorm van leukemie. Specifiek voor longkanker is roken de allerbelangrijkste risicofactor, en het risico stijgt met hoeveel en hoe lang je rookt Cancer.gov.

De schade blijft niet beperkt tot de luchtwegen, omdat de chemicaliën uit rook via je bloedbaan reizen en worden gefilterd door organen zoals de nieren en de blaas. Daarom komen kankers ook voor op plekken ver van je longen WHO.

Risico is geen noodlot. Minder roken helpt, maar helemaal stoppen verlaagt het kankerrisico het meest, en hoe langer je rookvrij blijft, hoe verder dat risico daalt vergeleken met mensen die blijven roken CDC. Je risico wordt nooit nul, maar de richting verandert.

4. Huid, tanden en zintuigen

Roken versnelt de zichtbare tekenen van veroudering. De chemicaliën in rook breken collageen en elastine af, de vezels die de huid stevig en elastisch houden, waardoor de huid eerder verslapt en rimpelt, vooral rond de mond en ogen. Het vernauwt ook de kleine bloedvaatjes die je huid voeden, waardoor er minder zuurstof en voedingsstoffen naartoe gaan Cancer.gov.

Je mond krijgt een directe klap. Teer en nicotine verkleuren tanden geelbruin, en roken verdubbelt ongeveer het risico op tandvleesontsteking, wat kan leiden tot tandverlies. Het verstoort ook de bloeddoorstroming in het tandvlees, waardoor het herstel na tandheelkundige ingrepen langzamer verloopt CDC.

Smaak en geur vervagen ook. Roken beschadigt de zenuwuiteinden in je neus en mond, waardoor eten minder smaak heeft en dingen minder ruiken. Veel mensen merken dat deze zintuigen binnen enkele dagen na het stoppen verbeteren, doordat de zenuwuiteinden zich beginnen te herstellen WHO.

Niets hiervan is alleen cosmetisch. Tandvleesontsteking en een slechte doorbloeding van de huid zijn tekenen dat roken je hele lichaam aantast, niet alleen je longen.

5. Waarom stoppen je onmiddellijk begint te herstellen

Het herstel begint snel. Binnen enkele uren na je laatste sigaret beginnen de koolmonoxidewaarden in je bloed te dalen en stijgen de zuurstofwaarden. Binnen enkele dagen komen je reuk- en smaakzin weer op gang, en voelt ademen vaak makkelijker WHO.

In de loop van weken tot maanden verbetert de bloedsomloop en kan de longfunctie toenemen. De trilharen in je luchtwegen beginnen zich te herstellen, waardoor sommige mensen in het begin meer hoesten terwijl hun longen opgehoopt slijm opruimen. Dat hoesten is meestal een teken van genezing, niet van schade CDC.

Binnen een jaar daalt je risico op een hartinfarct sterk vergeleken met mensen die blijven roken. Over vijf tot tien jaar daalt ook je risico op een beroerte en verschillende vormen van kanker, en na tien jaar is je risico om aan longkanker te overlijden ongeveer de helft van dat van iemand die nog rookt CDC.

De schade die het roken al heeft aangericht, verdwijnt niet volledig, en sommige aandoeningen zoals emfyseem zijn blijvend WHO. Maar op elke leeftijd stoppen voegt nog gezonde jaren toe en verbetert hoe je je dagelijks voelt. Praat met een zorgverlener over hulpmiddelen om te stoppen en ondersteuning die bij jouw situatie passen.

Veelgestelde vragen

Lees verder